Geopolitieke turbulentie raakt Nederlandse maakindustrie

Van dreiging naar opluchting in één week

Op 17 januari dreigde Trump met 10 procent extra invoerrechten voor Nederlandse producten vanaf 1 februari, oplopend naar 25 procent op 1 juni. De aanleiding: Nederlandse militaire steun aan Denemarken en Groenland. Vier dagen later kwam de ommekeer. Na een akkoord met NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte over Groenland draaide Trump de dreiging terug.

Deze episode illustreert het kernprobleem: geopolitieke handelspolitiek is onvoorspelbaar geworden. Voor maakbedrijven betekent dit opereren in een omgeving van permanente onzekerheid.

Bredere handelspolitiek blijft onzeker

Hoewel de specifieke dreiging is afgewend, blijft de Amerikaanse handelspolitiek onvoorspelbaar. Sinds augustus 2025 gelden voor de meeste EU-producten al 15 procent invoerrechten, voor aluminium, koper en staal zelfs 50 procent. Trump's handelspolitiek laat een patroon zien van snelle escalaties en terugdraaiingen – tarieven tot 125 procent voor China, maar ook deals met landen die bereid zijn te onderhandelen.

Nederlandse industrie onder druk

De geopolitieke onzekerheid treft een sector die al stagneert. Voor het derde jaar op rij groeit de Nederlandse industrie niet, zwaar afhankelijk als zij is van internationale handel. ABN AMRO schroefde de groeiverwachting voor 2025 terug van 4 naar 1 procent. Sectoreconoom David Kemps waarschuwt: "De handelsoorlog remt investeringen in food- en agrimachines. Ook de halfgeleiderindustrie dreigt ontwricht te raken."

Bedrijven nemen voorzorgsmaatregelen

Onderzoek van Rabobank toont dat één op de vijf Nederlandse bedrijven actief werkt aan het verminderen van strategische afhankelijkheid. Van de ondernemingen heeft 82 procent al voorzorgsmaatregelen genomen. Grotere bedrijven zoals ASML en FrieslandCampina hebben toeleveringsketens gediversifieerd en productie dichter bij huis gebracht.

Onvoorspelbaarheid kost marge

De permanente onzekerheid dwingt bedrijven tot kostbare voorzorgsmaatregelen: extra voorraad, gediversifieerde toeleveringsketens, alternatieve afzetmarkten. Marketingexpert Willem de Vries analyseert in zijn column hoe deze volatiliteit marges onder druk zet, vooral voor bedrijven die al kleinere marges hebben.

Van reactief naar proactief

De gebeurtenissen van afgelopen week onderstrepen dat bedrijven moeten leren opereren in een omgeving waar handelsvoorwaarden binnen dagen kunnen veranderen. "De vraag is niet meer óf er geopolitieke schokken komen, maar wanneer," stelt hoogleraar Henk Volberda.  "Bedrijven die alleen reactief handelen zullen steeds achter de feiten aanlopen."