Track & trace in de logistieke keten van het eigen proces

Van losse systemen naar realtime ketenzichtbaarheid

Waar consumenten realtime kunnen zien waar hun pakket zich bevindt via vervoerders zoals DHL, verwachten klanten in de industrie steeds vaker hetzelfde niveau van transparantie. Het verschil is dat track & trace in de maakindustrie niet alleen gaat over transport, maar juist over het volgen van materialen, orders en producten door het volledige interne proces.

Track & trace: van transport naar productie en logistiek

Track & trace gaat over het volgen van goederen door de logistieke keten heen, van toeleveranciers en productiehallen tot aan de klant. Maar echte ketenzichtbaarheid gaat verder: het gaat om het hebben van actuele informatie over alle schakels in je keten, het plannen van productiecapaciteit op basis van beschikbaarheid van onderdelen, proactief signaleren van verstoringen en jouw klant informeren voordat hij belt. En dat begint intern, met zicht op je eigen materiaalstromen.

Technologie achter track & trace

Er zijn verschillende technologieën die track & trace mogelijk maken:

• Barcodes en QR-codes: de meest verbreide methode. Goedkoop, breed ondersteund, maar vereist een handeling van een medewerker bij elk scanpunt.
• RFID (Radio Frequency Identification): automatisch scannen zonder handeling. Een pallet met een RFID-tag wordt automatisch geregistreerd als hij een poort passeert. Hogere investering, maar lagere arbeidskosten en veel minder fouten.
• GPS-tracking: voor voertuigen en containers. Realtime locatiedata via mobiel netwerk. Standaard in moderne transportmanagementsystemen (TMS).
• IoT-sensoren: voor gevoelige transporten. Temperatuur, vochtigheid en schokken worden doorlopend gemeten en gelogd. Essentieel voor food, farma en elektronica.

Voor bedrijven die hun eigen proces willen optimaliseren is het zelf starten met track en tracing intern van alle projectmaterialen door het productieproces heen een logische oplossing. De bovenstaande technologieën worden meestal in combinatie gebruikt om ook complexe processen te kunnen ondersteunen.

MES: de missing link tussen ERP en productievloer

Een Manufacturing Execution System (MES) vormt de brug tussen je planningssysteem (ERP) en de werkelijkheid op de productievloer. Waar ERP je vertelt wat je moet maken en wanneer, en WMS je vertelt wat er in je magazijn ligt, vertelt een MES je wat er nu gebeurt: welke order op welke machine loopt, waar materialen zich bevinden in het productieproces, welke bewerkingen zijn afgerond en wat de volgende stap is.

Door scantechnologie, sensoren en realtime dataregistratie krijg je volledig zicht op je interne logistieke keten. Materialen worden vanaf ontvangst gevolgd: wanneer zijn ze uitgeladen, waar liggen ze opgeslagen, wanneer zijn ze naar productie gebracht, in welke productieorder zijn ze verwerkt, wanneer is het eindproduct gereed? Deze informatie is niet alleen beschikbaar achteraf voor rapportage, maar in real-time voor iedereen die het nodig heeft.

Drie niveaus van interne zichtbaarheid

Zichtbaarheid in de interne logistieke keten heeft verschillende volwassenheidsniveaus:

Niveau 1 – Reactief: weten waar iets is als je ernaar vraagt

Dit is het minimumniveau. Een medewerker kan fysiek zoeken waar materiaal of een order zich bevindt. Informatie bestaat wel, maar is niet digitaal vastgelegd. De meeste MKB-productiebedrijven zonder MES zitten op dit niveau: kennis zit in hoofden, niet in systemen.

Niveau 2 – Actief: automatisch statusinformatie vastleggen

Hier begint een MES zijn waarde te bewijzen. Door scanmomenten op kritieke punten (goederenontvangst, uitgifte naar productie, registratie bewerkingen, gereedmelding) ontstaat een digitaal spoor. Iedereen met toegang tot het systeem kan de status van een order of materiaalpartij opvragen. Dit elimineert het grootste deel van de interne statusvragen.

Niveau 3 – Proactief: voorspellen en signaleren

Het hoogste niveau combineert historische data met realtime monitoring genereert door een koppeling tussen het ERP, WMS en MES. Het systeem waarschuwt proactief: 'Materiaal X voor order Y is bijna op', 'Machine A loopt achter op planning', 'Kritieke order Z heeft nog geen materiaal ontvangen'. Op dit niveau wordt een MES een strategisch sturingsinstrument dat niet alleen laat zien wat er is, maar ook voorspelt wat er gaat gebeuren. De datastroom die zo op gang komt zorgt voor optimale planning en uitvoering.

Er zijn ook als softwaresystemen die de werkvloer en magazijn ondersteunen in de uitvoering van de werkzaamheden en daarmee de logistieke en procesdata genereren die het management en andere afdelingen nodig hebben. Hiermee ga je van tracking naar sturing en optimalisatie. Dit niveau is nog relatief ongewoon in het MKB maar binnen bereik.

De voordelen van interne tracking met MES

Efficiëntere materiaalstromen

Wanneer het proces van materialen voor de productie op orde is, zal het plannen en uitvoeren van het productieproces veel beter lopen. Zoektijd verdwijnt, materialen komen op het juiste moment op de juiste plek, en voorraadniveaus kunnen lager zonder leverrisico. Alle andere functies in een bedrijf profiteren hiervan en er zal efficiënter worden gewerkt.

Betere planning en betrouwbaardere levertijden

Met realtime inzicht in de productie kun je accurater communiceren naar klanten. Je weet niet alleen dat een order 'in productie' is, maar precies in welke fase, wat de voortgang is en of je de beloofde leverdatum gaat halen. Dit maakt voorspellingen betrouwbaarder en geeft planners de tools om proactief bij te sturen.

Kwaliteitsborging en traceerbaarheid

Een MES registreert niet alleen waar materialen zijn, maar ook welke bewerkingen zijn uitgevoerd, door wie, wanneer en met welke parameters. Bij kwaliteitsissues of recalls kun je precies achterhalen welke partijen betrokken waren. Voor gecertificeerde processen (ISO, automotive, food) is deze traceerbaarheid vaak een vereiste.

Minder administratieve lasten

Excel-sheets, telefoonrondes en handmatige updates verdwijnen. Informatie wordt één keer vastgelegd bij de bron en is direct beschikbaar voor iedereen die het nodig heeft. Dit bespaart tijd en vermindert fouten door dubbele invoer of verouderde informatie.

MES als schakel in de totale keten

Een MES staat niet op zichzelf. Het verbindt je ERP (waar orders worden aangemaakt en geplant), je WMS (waar voorraad wordt beheerd) en de productievloer (waar het werk wordt uitgevoerd). Deze integratie zorgt voor een doorlopende informatieketen:

• ERP plant een productieorder en stuurt deze door naar het MES
• MES controleert of alle benodigde materialen beschikbaar zijn (via koppeling met WMS)
• Productiemedewerkers scannen materialen uit het magazijn; WMS en MES worden geüpdatet
• MES registreert voortgang tijdens productie
• Bij gereedmelding stuurt MES de actuele status terug naar ERP, WMS krijgt bericht dat eindproduct in voorraad komt
• Bij uitlevering kan zelfs een koppeling met het transportsysteem gemaakt worden voor externe track & trace

Deze naadloze informatie-uitwisseling zorgt ervoor dat je volledige ketenzichtbaarheid hebt: van inkomende goederen tot aan uitlevering aan de klant.

Aan de slag met interne zichtbaarheid

Wil je starten met betere interne zichtbaarheid? Begin met de meest pijnlijke stap in je huidige materialenstroom. Voor veel bedrijven is dat de overgang van magazijn naar productie. Implementeer scantechnologie op dat punt en bouw van daaruit verder.

Een gefaseerde aanpak werkt het best: start met basis tracking & tracing (niveau 2), breid daarna uit met proactieve signalering (niveau 3). Belangrijk is dat je systemen (ERP, WMS, MES) vanaf het begin op elkaar afgestemd zijn en data kunnen uitwisselen.

Stap twee is het automatiseren van klantcommunicatie op basis van die statusdata. Samen zorgen deze twee stappen al voor een merkbare verlaging van het aantal statusvragen bij je klantenservice.

Meer weten?

Lees dan ook de artikelen:

• Warehouse Management Systemen voor de maakindustrie
• Automatisering van orderverwerking en EDI
• Digitale samenwerking met ketenpartners

Samen vormen deze bouwstenen de basis voor een volledig digitale en transparante logistieke keten.