Robotisering in de maakindustrie

Waarom robotisering nu urgent is

Begin 2026 publiceerde TNO een rapport met een stevige boodschap: “Zonder Robotisering verdwijnt de Nederlandse Maakindustrie: Urgente actie is noodzakelijk.” Onderzoekers laten zien dat Nederland met 264 industriële robots per 10.000 werknemers wereldwijd op de twaalfde plaats staat qua robotdichtheid, ver achter koplopers als Zuid-Korea (1.012), Singapore (770), China (470), Duitsland (429) en Japan (419). Het wereldwijde gemiddelde ligt op 177 robots per 10.000 werknemers.

Volgens TNO moet de productiviteit van de Nederlandse industrie de komende jaren met circa 50 procent omhoog om internationaal concurrerend te blijven, terwijl de productiviteitsgroei al jaren stagneert. De maakindustrie is goed voor circa 7,2 procent van het Nederlandse bbp. TNO pleit daarom voor een nationale robotiseringsagenda, met aandacht voor financiering, Robotics-as-a-Service, sectorale samenwerking, standaardisatie en versterking van onderwijs en vaardigheden.

De meest recente cijfers van de International Federation of Robotics (IFR World Robotics 2025), gepubliceerd april 2026 op basis van cijfers over 2024, laten zien dat de koplopers hun voorsprong verder hebben uitgebreid: Zuid-Korea staat inmiddels op 1.220 robots per 10.000 werknemers, Singapore op 818, Duitsland op 449 en Japan op 446. Nederland behoort volgens de IFR tot de acht Europese landen in de wereldwijde top 20, maar blijft ook in deze recentere meting duidelijk achter op de koplopers.

Nationale erkenning: robotica als sleuteltechnologie

Deze urgentie wordt onderstreept door het Rapport-Wennink ‘De route naar toekomstige welvaart – Een sterk Nederland in een relevant Europa’, dat oud-ASML-topman Peter Wennink op 12 december 2025 presenteerde, in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Het rapport concludeert dat Nederland zijn welvaart niet langer kan baseren op meer arbeid, maar op hogere arbeidsproductiviteit – minimaal 1,5 tot 2,0 procent structurele groei per jaar – en positioneert robotica daarbij als een essentiële productiviteitstechnologie.

Het rapport brengt 51 uitgewerkte investeringsproposities in kaart, samen goed voor circa 126 miljard euro investeringspotentieel waarvan zo’n 70 procent privaat. Binnen het domein Digitalisering & AI worden onder meer een Robotica Center of Excellence en een Foundational Robotics Lab genoemd als concrete bouwstenen om Nederlandse kennis en bedrijvigheid in robotica te versterken.

Voor mkb-maakbedrijven betekent dit vooral één ding: robotisering is geen geïsoleerde technologiekeuze meer, maar onderdeel van een bredere nationale beweging. Wie nu de basis op orde brengt, staat er straks beter voor.

Het fundament: starten met robotisering

Elk geslaagd robotiseringsproject begint niet bij de robot, maar bij een concreet knelpunt: een tekort aan personeel, een kwaliteitsprobleem, of een proces dat niet opschaalt. Starten met robotisering vraagt om een heldere business case, een proces dat geschikt is gemaakt voor automatisering, en medewerkers die vroeg worden meegenomen.

Lees hier meer over in het artikel: Het fundament om te starten met robotisering

Bewezen toepassingen: cobots, lasrobots en autonome transportrobots

Cobots, lasrobots, autonome mobiele robots (AMR’s) en vision-gestuurde kwaliteitscontrole hebben zich in de Nederlandse maakindustrie al bewezen. Beddenfabrikant Auping bouwde samen met systeemintegrator Robotize een gerobotiseerde productielijn die duizenden matrasvarianten aankan met een output van ongeveer één matras per minuut. Ook lasrobots hebben hun waarde al lang bewezen: zoutstrooimachinefabrikant Aebi-Schmidt en kluizenmaker Gunnebo zetten ze al jaren in en werken bij Fieldlab Smart Welding Factory aan verdere optimalisatie, terwijl tankbouwer Gpi met TNO juist de eerste stap zet met een lasrobot voor het lassen van tanks.

Lees hier meer over in het artikel: Bewezen robotica-toepassingen in de productie

Slimmer produceren: robotica in productie, logistiek en assemblage

Ook buiten de directe productie wint robotisering terrein. Autonome mobiele robots nemen intern transport over, robotarmen voeren assemblagetaken uit bij kleine series, en de integratie met bestaande ERP-, MES- en warehousesystemen maakt robotisering steeds beter bestuurbaar vanuit één datalaag. Gekoppeld aan AI wordt die data bovendien van steeds hogere waarde in complexe productieomgevingen.

Lees hier meer over in het artikel: Robotica voor slimmere productie, logistiek en assemblage

Sterk in ontwikkeling: cognitieve en humanoïde robotica

De snelst bewegende ontwikkeling speelt zich af rond cognitieve en humanoïde robotica: robots die dankzij AI leren van hun omgeving. Fraunhofer IPA en P3 Group verwachten in hun whitepaper ‘The Humanoid Hardware Value Chain’ (februari 2026) dat de wereldwijde omzet in humanoïde hardware kan oplopen tot circa 30 miljard dollar in 2030. BMW meldt dat een Figure 02-robot in een pilot van tien maanden op de fabriek in Spartanburg meehielp aan de productie van meer dan 30.000 BMW X3’s, en zet inmiddels de opvolger Figure 03 in voor interne logistiek. Mercedes-Benz test Apollo-robots van Apptronik op het Berlin Digital Factory Campus.

Tegelijk is het goed de adoptie niet te overdrijven: deze praktijkcases gaan vooral over afgebakende, herhaalbare taken bij grote fabrikanten. Voor complexe productieomgevingen met veel variatie en kleine series – waar de Nederlandse maakindustrie juist sterk in is – is de technologie nog niet op grote schaal bewezen. Dat betekent ook dat het veld nog open ligt.

Lees hier meer over in het artikel: De volgende golf: cognitieve en humanoïde robotica

Praktische voordelen voor mkb-maakbedrijven

• Minder afhankelijkheid van schaars personeel – robots nemen repetitief en fysiek zwaar werk over, wat helpt bij de aanhoudende krapte op de technische arbeidsmarkt – in het eerste kwartaal van 2026 stonden er volgens UWV-cijfers circa 67.700 technische vacatures open.
• Hogere en constantere kwaliteit – robotinspectie en robotlassen leveren reproduceerbare resultaten, met minder menselijke variatie.
• Flexibiliteit bij kleine series – moderne cobots en modulaire cellen maken robotisering ook haalbaar bij kleinere series en frequente productwisselingen.
• Betere benutting van kapitaal – robots werken door zonder pauzes of verzuim, wat de kosten per eenheid kan verlagen.
• Een opstap naar cognitieve robotica – wie al werkt met AI – bijvoorbeeld in kwaliteitscontrole of planning – bouwt tegelijk aan de datakennis die nodig is voor de volgende stap richting cognitieve robotica.

Hoe begin je met robotisering?

Veel bedrijven denken dat robotisering alleen haalbaar is met grote investeringen. In de praktijk begint het vaak klein: met één proces, één concreet knelpunt en een pilotopstelling met een cobot of AMR. Ook AI kan daarbij een laagdrempelige eerste stap zijn, die de weg vrijmaakt naar slimmere, zelflerende robotica.

Lees hier meer over in het artikel: Hoe begin je met robotisering? Een praktische aanpak voor mkb-maakbedrijven

De doorontwikkeling van robotisering in de maakindustrie

De komende jaren groeien bewezen toepassingen – cobots, lasrobots, AMR’s en visioninspectie – verder naar elkaar toe en naar de nieuwe generatie cognitieve en humanoïde robots. Bedrijven die nu beginnen met een heldere business case en een goed voorbereid proces, bouwen een voorsprong op voor de jaren die komen.

Wil je weten waar jouw organisatie staat en wat de volgende logische stap is? Doe de Smart Industry Assessment, bekijk praktijkvoorbeelden van maakbedrijven die je voorgingen of vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan.

Meer weten?

Lees dan de volgende verdiepende artikelen:

• Het fundament om te starten met robotisering
• Bewezen robotica-toepassingen in de productie
• Robotica voor slimmere productie, logistiek en assemblage
• De volgende golf: cognitieve en humanoïde robotica
• Hoe begin je met robotisering? Een praktische aanpak voor mkb-maakbedrijven