Hoe begin je met robotisering?

Stap 1 – Bepaal het doel

Start vanuit een concreet bedrijfsprobleem, niet vanuit de technologie. Is het knelpunt een tekort aan personeel, een kwaliteitsprobleem, een capaciteitsgrens, of te lange doorlooptijden? Een helder doel maakt het ook makkelijker om achteraf te bepalen of de pilot geslaagd is.

Stap 2 – Breng je proces in kaart

Inventariseer welke taken repetitief, fysiek belastend of foutgevoelig zijn, en dus kansrijk voor automatisering. Kijk ook naar de mate waarin het proces al gestandaardiseerd is: een proces met stabiele, voorspelbare stappen is eenvoudiger te robotiseren dan een proces met veel uitzonderingen.

Stap 3 – Pluk het laaghangende fruit met AI

Robotisering en AI groeien steeds meer naar elkaar toe. Veel maakbedrijven werken al met AI, vaak laagdrempelig met generatieve AI-tools als ChatGPT. Van daaruit kun je stap voor stap verder, bijvoorbeeld met AI en low-code software die administratieve processen als orderverwerking en productieplanning versnellen, of met AI voor kwaliteitscontrole en voorspellend onderhoud. Zulke toepassingen vragen vaak geen grote investering en leggen tegelijk de basis voor de volgende stap: de ervaring met data en AI die je nu opdoet, heb je straks nodig bij cognitieve robotica, waarbij robots dankzij AI leren van hun omgeving. Lees hoe je aan de slag gaat met AI, of laat je medewerkers het gratis AI Certified-leerplatform voor de maakindustrie volgen.

Stap 4 – Betrek medewerkers en investeer in kennis

De technische arbeidsmarkt blijft krap: in het eerste kwartaal van 2026 stonden er volgens cijfers van UWV circa 67.700 technische vacatures open, en volgens de Arbeidsmarktprognose 2025-2029 van opleidingsfonds Wij Techniek heeft de sector tot 2030 ruim 120.000 extra technici nodig. Dat maakt het meenemen en opleiden van je huidige team extra belangrijk: wie het werk dagelijks doet, ziet als eerste waar een robot wel en niet past, en robotisering creëert vaak ook nieuwe, meer uitdagende functies rond programmeren, onderhoud en procesoptimalisatie.

Stap 5 – Start een pilot

Kies één toepassing met bewezen waarde. Bijvoorbeeld een cobot voor een repetitieve deeltaak, of een autonome mobiele robot voor intern transport. Start hiermee een pilot met een beperkte scope, een vaste periode en meetbare succescriteria. Een pilot cell, een kleinschalige opstelling om ervaring op te doen, helpt om de technologie te leren kennen zonder de hele productielijn stil te leggen.

Stap 6 – Evalueer, borg en bouw verder uit

Meet de resultaten tegen de vooraf vastgestelde doelen: is de kwaliteit verbeterd, de capaciteit gegroeid, de druk op schaars personeel afgenomen? Borg wat werkt en breid stapsgewijs verder uit. Robotisering is een investering voor de lange termijn: houd bij het opschalen rekening met toekomstige behoeften en kies voor oplossingen die flexibel en schaalbaar zijn.

Financiering en ondersteuning

Voor de aanschaf van robots en de bijbehorende automatisering bestaan verschillende subsidieregelingen die relevant kunnen zijn voor het mkb, waaronder de SLIM-regeling, de MIT-regeling en de WBSO. Een overzicht van beschikbare subsidies en vouchers is te vinden op de subsidiepagina van Smart Industry.

Wat Smart Industry en partners voor je kunnen betekenen

Stichting Smart Industry en haar partners ondersteunen mkb-maakbedrijven bij elke stap van dit traject:

• Smart Industry Assessment – bepaal in korte tijd waar je organisatie staat op het gebied van digitalisering en automatisering, en wat een logische volgende stap is.
• Praktijkvoorbeelden – laat je inspireren door maakbedrijven die je zijn voorgegaan.
• Adviesgesprek – bespreek vrijblijvend jouw specifieke situatie met een Smart Industry-expert.
• Fieldlabs – werk samen met andere maakbedrijven en kennisinstellingen aan robotiseringsvraagstukken in jouw regio.
• Whitepaper Robotisering – verdiep je verder in kansen, eerste stappen en de impact van robotisering op productie en personeel.

Meer weten?

Lees dan de volgende verdiepende artikelen:

• Robotisering in de maakindustrie
• Het fundament om te starten met robotisering
• Bewezen robotica-toepassingen in de productie
• Robotica voor slimmere productie, logistiek en assemblage
• De volgende golf: cognitieve en humanoïde robotica