De volgende golf: cognitieve en humanoïde robotica

Een markt in de maak: humanoïde robotica

In hun whitepaper ‘The Humanoid Hardware Value Chain’ (februari 2026) becijferen Fraunhofer IPA en P3 Group dat de wereldwijde omzet in humanoïde hardware kan oplopen tot circa 30 miljard dollar in 2030. De onderzoekers benadrukken dat ondanks de snelle vooruitgang in AI, de kosten, betrouwbaarheid en schaalbaarheid van humanoïde robots vooral worden bepaald door hardware: onderdelen als handen, batterijen en sensoren voldoen nog niet volledig aan industriële eisen op het gebied van robuustheid, levensduur en kostenstructuur.

Voor Europese – en dus ook Nederlandse – machinebouwers en toeleveranciers zien de onderzoekers hierin een concrete kans: de vaardigheden die nodig zijn voor humanoïde hardware, zoals precisiemechatronica, software in interactie met hardware, geavanceerde productietechnieken en systeemintegratie, sluiten nauw aan bij bestaande sterktes van bedrijven in de Europese maakindustrie. Juist voor complexe productieomgevingen zoals de Nederlandse maakindustrie zich kenmerkt, met hoge variëteit en relatief lage volumes, is het aanpassen van cognitieve robots complex. De adoptie van cognitieve robots in deze productieomgevingen biedt een relevante kans voor de Nederlandse maakindustrie, zowel voor het verhogen van de eigen productiviteit, als voor het gezamenlijk werken aan en ontwikkeling van nieuwe technologie en systeemintegratie van cognitieve robotica.

Van pilot naar productie: de eerste praktijkcases

De ontwikkeling is inmiddels verder dan demonstraties op een beurs. BMW meldt in een officieel persbericht dat een Figure 02-robot van het Amerikaanse Figure AI in een pilot van tien maanden op de fabriek in Spartanburg (VS) meehielp aan de productie van meer dan 30.000 BMW X3’s, door plaatmateriaal met millimeterprecisie te positioneren voor het lasproces. Volgens vakmedia als Assembly Magazine draaiden de robots daarbij in tien-uursploegen van maandag tot en met vrijdag, goed voor circa 1.250 productie-uren en het plaatsen van meer dan 90.000 onderdelen.

Op basis van deze resultaten werkte BMW de inzet van humanoïde robots verder uit. In juni 2026 meldde het bedrijf in een vervolgpersbericht dat de opvolger, Figure 03, in Spartanburg is ingezet voor een nieuwe toepassing: het sorteren en aanleveren van onderdelen in de interne logistiek (‘sequencing’), nadat losse componenten eerder ongesorteerd werden aangeleverd. Daarnaast start BMW een pilot met humanoïde robots op de fabriek in Leipzig (Duitsland) en richtte het bedrijf een ‘Center of Competence for Physical AI in Production’ op om de inzet van AI en robotica in de productie wereldwijd te versnellen.

Mercedes-Benz test intussen Apollo-robots van het Amerikaanse Apptronik op het Berlin Digital Factory Campus en in productiefaciliteiten, gericht op het zelfstandig uitvoeren van gedefinieerde bewegingsreeksen. Logistiek dienstverlener GXO en Amazon zetten de Digit-robot van Agility Robotics in voor transportwerk in distributiecentra, met naar verluidt meer dan 100.000 verplaatste opslagbakken onder een meerjarige robots-as-a-service-overeenkomst. Toeleverancier Schaeffler – dat een belang heeft in Agility Robotics – zet zelf ook humanoïde robots in binnen het eigen mondiale productienetwerk.

Tegelijk is het goed om de adoptie van humanoïde robots niet te overdrijven. De hierboven genoemde praktijkcases gaan vooral over afgebakende, herhaalbare taken bij grote fabrikanten in de auto-industrie en logistiek. Ook de International Federation of Robotics (IFR) constateert dat de mogelijkheden van humanoïde robots in echte productiesituaties, ondanks indrukwekkende demonstraties, vooralsnog beperkt blijven tot demonstrators en pilotprojecten. Voor complexe taken in productieomgevingen met veel variatie en kleine series (high mix, low volume) is de technologie nog niet op grote schaal bewezen en geïmplementeerd. Het veld ligt dus nog open, en dat biedt kansen voor de Nederlandse maakindustrie, die juist in dit soort omgevingen sterk is.

De geopolitieke context

Deze ontwikkeling voltrekt zich niet in een vacuüm. China heeft robotica in zijn vijfjarenplan (2026–2030) in het hart van zijn industriële strategie geplaatst, met als doel AI vooral in fysieke toepassingen in te zetten, zo meldt ook de IFR. Dat plan bouwt voort op richtlijnen die het ministerie van Industrie en Informatietechnologie (MIIT) in november 2023 publiceerde, met als doel dat humanoïde robots in 2027 een belangrijke nieuwe motor van economische groei zijn. Volgens een analyse van J.P. Morgan Private Bank is China daarbij goed voor ongeveer 75 procent van zowel de humanoïde als de zelfrijdende-voertuigenmarkt, gedreven door een diepe productiebasis, geïntegreerde toeleveringsketens en aanzienlijke kostenvoordelen.

Voor Europa en Nederland is dit een belangrijke reden waarom robotica niet alleen als bedrijfstechnische keuze wordt gezien, maar ook als vraagstuk van productiviteit, innovatie en verdienvermogen, en strategische autonomie. Een lijn die ook terugkomt in het Rapport-Wennink.

Nederlandse antwoorden

Het Rapport-Wennink ‘De route naar toekomstige welvaart’ (december 2025) noemt een Robotica Center of Excellence en een Foundational Robotics Lab als concrete bouwstenen om Nederlandse kennis en bedrijvigheid in robotica te versterken, gekoppeld aan bredere investeringen in AI-faciliteiten, datacenters en sleuteltechnologieën. TNO pleit bovendien in zijn Vector-rapport voor een nationale robotiseringsagenda met een centrale taskforce die de uitvoering bewaakt.

Die oproepen krijgen inmiddels een concreet vervolg. In augustus 2026 maakten het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en Holland High Tech bekend dat zij, samen met onder meer VDL Enabling Technologies Group, NXP, TNO, FME, Brainport Industries, NLRobotics en Brainport Development, werken aan één Nationale Agenda Cognitieve Robotica (NACR). De agenda komt voort uit de industriebrief ‘Gericht industriebeleid’ van oktober 2025. Er wordt nadrukkelijk geen nieuwe strategie opgetuigd: de NACR bouwt voort op bestaande Nederlandse sterktes in halfgeleiders, mechatronica, imaging, data en AI, en verbindt die met Europese roadmaps en waardeketens. Naast kennisinstellingen en industrie wordt daarbij ook het mkb betrokken.

Wat betekent dit voor het mkb, nu?

• Volg de ontwikkeling actief – de meeste van deze ontwikkelingen zijn voor kleinere maakbedrijven nog moeilijk te vertalen naar een directe grootschalige investering, maar wel relevant om te volgen. Zeker als toeleverancier van precisieonderdelen die straks in deze waardeketen kunnen landen.
• Bouw voort op wat je al doet met AI – AI is voor veel maakbedrijven allang geen toekomstmuziek meer. Vaak begint het laagdrempelig, met generatieve AI-tools als ChatGPT, en van daaruit kun je stap voor stap verder, bijvoorbeeld met AI in kwaliteitscontrole, planning of administratie. Wie het datafundament nu op orde brengt en ervaring opdoet met AI in de eigen processen, staat er beter voor zodra cognitieve en humanoïde robotica op grotere schaal betaalbaar en industrieel toepasbaar worden. Lees hoe je aan de slag gaat met AI, of volg het gratis AI Certified-leerplatform voor de maakindustrie.
• Sluit aan bij het ecosysteem – via fieldlabs en de robotica-community rond Smart Industry blijf je op de hoogte van de eerste praktijkervaringen in Nederland.

Bekijk de fieldlabs in jouw regio: Fieldlabs

Meer weten?

Lees dan de volgende verdiepende artikelen:

• Robotisering in de maakindustrie
• Het fundament om te starten met robotisering
• Bewezen robotica-toepassingen in de productie
• Robotica voor slimmere productie, logistiek en assemblage
• Hoe begin je met robotisering? Een praktische aanpak voor mkb-maakbedrijven